Heb respect voor wilde dieren

Met de zomervakantie voor de deur reizen duizenden Nederlanders naar verre bestemmingen zoals Afrika en Azië. Safarireizen staan daarbij hoog op het verlanglijstje, net als excursies waarbij je wilde dieren, zoals leeuwen, cheeta’s en tijgers, van dichtbij kunt zien en aanraken. Verantwoorde safarireizen kunnen bijdragen aan natuurbescherming maar wanneer internationale gedragsregels niet gevolgd worden, kunnen ze juist een negatieve impact hebben op wilde dieren. En achter excursies met wilde dieren schuilt veelal een wereld van dierenleed en illegale handel die je in stand houdt door deelname.

Hier lees je tips om bewuste keuzes te maken, dierenleed te herkennen en met respect om te gaan met wilde dieren.

Op safari? Hou afstand en laat wilde dieren met rust

Safaritoerisme is belangrijk voor zowel de lokale gemeenschappen als de wilde dieren. Het genereert inkomsten die helpen om natuurlijke leefgebieden te behouden. Daarbij is het essentieel dat de dieren hun natuurlijke gedrag kunnen behouden, maar juist hier gaat het vaak mis. Met regelmaat komen er filmpjes naar buiten waarbij je ziet hoe dieren worden omsingeld door safariwagens of de weg wordt afgesneden. Dit heeft een negatieve impact op vaak al met uitsterven bedreigde dieren.

Zo ga je op een diervriendelijke safari en draag je bij aan natuurbescherming:

Dierenwelzijn staat voorop

Jaag dieren niet op en negeer regels niet omdat de perfecte foto voorrang heeft boven het welzijn van het dier.

Wilde dieren gaan voor

Blokkeer nooit hun pad of vluchtweg en omsingel ze niet, laat ze hun gang gaan. Heb je een dier gespot? Geef andere voertuigen ruimte om ook te kijken, zodat gidsen niet hoeven te dringen voor een glimp van het dier.

Hou afstand van wilde dieren

Elk park heeft zijn eigen regels rondom het afstand houden. Zorg ervoor dat je op de hoogte bent van de parkregels en houd je eraan. Als een dier zelf dichterbij komt stop je met rijden en vraag je je gids om de motor uit te zetten.

Laat dieren met rust

Voer nooit wilde dieren. Ze raken er afhankelijk van en kunnen ziek worden. Het is verleidelijk om een dier in je lens te laten kijken door bijvoorbeeld geluiden te maken. Dit soort acties verstoren hun natuurlijke gedrag en zorgt ervoor dat ze wennen aan mensen en hun instinctieve angst verliezen. Dat maakt ze een makkelijke prooi voor stropers.

Blijf in de auto

Stap alleen uit op aangewezen plekken, zoals officiële picknickplaatsen en toiletten. Verlaat nooit de weg en rijd niet dwars door het terrein.

Zet je gids niet onder druk

Een verzoek om dichterbij te komen of een dier te volgen, kan je gids in een moeilijke positie brengen, zeker als hij of zij hoopt op een fooi. Zeg ook gerust dat je niet wilt aansluiten bij een groep voertuigen.

Meld onverantwoordelijk gedrag

Betrouwbare reisorganisaties doen hun uiterste best om safarireizen zo verantwoord mogelijk te laten verlopen. Gaat er toch iets mis, meld het bij je reisorganisatie. Zij kunnen dan in gesprek gaan met hun lokale partner of met de betreffende gids. Zie je bij andere safarigangers onverantwoordelijk gedrag? Maak er dan ook zeker een melding van bij de parkautoriteiten.

Wilde dieren zijn géén toeristische excursie

Het staat op menig bucketlist; contact hebben met wilde dieren. Wereldwijd worden daarom excursies aangeboden waarbij je interactie kunt hebben met wilde dieren waaronder katachtigen zoals leeuwen, tijgers en cheeta’s. Je kunt bijvoorbeeld welpjes de melkfles geven, met de dieren op de foto en met ze wandelen.

Vaak gaat het om mensen die een groot hart hebben voor dieren. En zijn ze zich er veelal niet van bewust dat er dierenleed schuilgaat achter zo’n excursie alsook vaak illegale handel die de dieren in het wild nog meer onder druk zet.

Waarom je niet zou moeten deelnemen aan excursies met wilde dieren:

Het is dierenleed

Om de dieren aan mensen te laten wennen, worden ze vroegtijdig bij hun moeder verwijderd. Dat is dierenleed want normaliter blijven moeder en jong vaak lange tijd bij elkaar (bij grote katten zoals leeuwen en cheeta’s is dat bijvoorbeeld anderhalf jaar).

Omdat er continue welpjes aanwezig moeten zijn (die zijn immers het minst gevaarlijk en meest vertederend) moet er continue gefokt worden met de dieren.

Het is dierenmishandeling

Wilde dieren zijn van nature niet ingesteld op contact met mensen. Ze moeten daarom vaak hardhandig getraind worden om ze ‘mak’ en gehoorzaam te maken. Ook worden ze vaak in kleine ruimtes gehouden waar geen rekening wordt gehouden met dierenwelzijn.

Het leidt vaak tot stroperij en illegale handel

Het komt regelmatig voor dat dieren uit het wild worden gehaald voor dit soort excursies en interacties. Bij het volwassen worden, eindigen ze veelal in de illegale handel of worden ze direct gedood.

Het zorgt voor risico op ziektes en ongelukken

Direct contact met wilde dieren vergroot de kans op de overdracht van zoönoses (ziektes die van dier op mens overspringen). Ook zijn wilde dieren onvoorspelbaar, wat kan leiden tot gevaarlijke situaties. Met regelmaat gaat het mis tijdens excursies waarbij mensen door dieren worden aangevallen of verwond.

Cheeta in toeristische attractie — Achter een foto met een wild dier zoals hier de cheeta, gaat een wereld van dierenleed en vaak ook illegale handel schuil.

Hoe herken je foute dierenexcursies?

Als vuistregel:
Als je wilde dieren mag aaien, vasthouden, ermee mag zwemmen, wandelen of erop mag rijden, is dat een duidelijke rode vlag. Een andere duidelijke rode vlag is als er altijd jonge dieren aanwezig zijn. Dit duidt op een fokbeleid en fokken met wilde dieren is iets wat echte opvangcentra nooit zullen doen.

De Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR) heeft een lijst met do’s en dont’s samengesteld. Excursies die je zou moeten vermijden (dont’s) en excursies die juist wel bijdragen aan natuurbescherming (do’s). Zo weet je direct of een excursie waarbij wilde dieren betrokken zijn, verantwoord is of niet.

De Tijgertempel

De ‘Tijgertempel’ van Kanchanaburi (Thailand) was wereldberoemd en deed zich voor als een waar heiligdom voor tijgers. In realiteit bleek het een illegale fokkerij te verbergen. De monniken verdienden veel geld aan toeristen maar ook door de verkoop van volwassen tijgers in de illegale handel. Tijgers zijn gewild in een deel van traditionele Chinese medicijnen (TCM) waarbij er heilzame krachten aan lichaamsdelen worden toegedicht.

De koning der dieren is géén toeristische excursie

Grote katachtigen en zeker de leeuw, spreken tot de verbeelding. Menigeen droomt er dan ook van om een ‘up close and personal’ ervaring met het dier te hebben. Dit heeft helaas geleid tot een meedogenloze industrie waarbij de leeuw van geboorte tot dood, geëxploiteerd wordt.

Gefokt voor vrijwilliger, toerist, jager en consument

De leeuwen die worden ingezet bij excursies, zijn veelal gefokt. Om ze aan mensen te laten wennen, worden ze al op jonge leeftijd van hun moeder verwijderd. Dat is dierenleed want normaliter blijven een welp en moeder zo’n anderhalf jaar bij elkaar. Het welpje is dan ook volledig hulpbehoevend. Perfect voor betalende toeristen en vrijwilligers die het jonge diertje tegen betaling, de melkfles kunnen geven. Of met de schattige welp op de foto kunnen. Er zijn altijd jonge dieren nodig voor dit soort interacties. Die zijn immers het minst gevaarlijk en meest vertederend. Er moet daarom continue gefokt worden zodat er altijd welpen aanwezig zijn.

Alleen al in Zuid-Afrika leven inmiddels zo’n 8.000 gefokte leeuwen en kopiëren ook andere landen dit verdienmodel. Zo kun je in Mauritius en Zimbabwe wandelen met leeuwen en cheeta’s. En in Thailand bieden cafés bezoekers de gelegenheid om met leeuwen- en tijgerwelpjes te spelen en op de foto te gaan.

Knuffelen met een leeuwenwelp — Het is super schattig zo’n hele jonge leeuwenwelp. Maar dit diertje is weggehaald bij zijn moeder, bij wie hij normaliter zo’n anderhalf jaar blijft. Dit is simpelweg dierenleed.

Ook een dierenwelzijnsprobleem

De dieren die worden ingezet in dit soort attracties, hebben geen leuk leven. Om aan de vraag te voldoen, moet er een gestage stroom van welpjes zijn en dus continue gefokt worden. De leeuwinnen die hiervoor worden ingezet, zijn feitelijk een legbatterij geworden. Door de welpjes bij de leeuwin weg te halen, komt ze weer in oestrus. Zo krijgt ze vaak welpjes wat niet natuurlijk is maar wel winstgevend voor de fokker. Dit alles heeft een impact op het lichaam van de leeuwin.

Ook de knuffelwelp heeft geen fijn leven. Net als alle jonge dieren zouden ze, zoals baby’s, normaliter veel slapen en uiteraard bij hun moeder zijn. Maar nu worden ze continue opgepakt en getoond aan toeristen wat leidt tot stress.

Als ze wat ouder zijn, worden ze met pijn en angst gestraft om ongewenst agressief gedrag te stoppen. Veel faciliteiten houden de dieren in krappe en kale verblijven zonder zonlicht, op een betonnen ondergrond en met voedsel van slechte kwaliteit.

Knuffelen met leeuwen — De jonge leeuwtjes zouden normaliter veel slapen. Maar worden nu continue door toeristen opgepakt en aangehaald.

Triest einde voor het eens zo schattige welpje

Vroeg of laat wordt het vertederende welpje uiteraard minder schattig en is het niet meer geschikt om mee te knuffelen. Dit is het moment waarop ze in Afrika vaak worden ingezet voor wandelsafari’s. Als dit soort excursies niet (langer) mogelijk zijn, verdwijnen ze simpelweg. Vaak gaan ze terug naar de fokker. Hier is het wachten op een jager die het nu volwassen dier op bestelling kan afschieten. De dieren zijn veelal gemakkelijk benaderbaar want ze zijn door al die contacten gewend geraakt aan mensen. Deze specifieke manier van trofeejacht wordt canned hunting genoemd. Zuid-Afrika is er berucht om waarbij vooral gefokte leeuwen tegen betaling worden afgeschoten.

Maar veel gefokte leeuwen eindigen ook in de (illegale) handel omdat lichaamsdelen van grote katachtigen gewild zijn in traditionele Chinese medicijnen (daar worden genezende krachten aan toegedicht). In Zuid-Afrika zijn zelfs leeuwenslachterijen ontstaan waar de dieren op grote schaal worden gedood. Waarna het skelet geëxporteerd wordt naar veelal Azië.

Wandelen met leeuwen — Als de leeuwen iets groter zijn, worden ze vaak ingezet voor wandelsafari’s.

Meer weten over de fokindustrie van leeuwen? Lees dan verder op knuffelfarms.nl.

Het verhaal van Jabula

Jabula was een leeuw die in Zuid-Afrika in gevangenschap was gefokt. Al op jonge leeftijd werd hij van zijn moeder gescheiden en belandde hij in een toeristische attractie waar bezoekers tegen betaling met de jonge welp op de foto konden.

Rond de leeftijd van zeven maanden werd Jabula minder aaibaar. Vaak worden leeuwen op dat moment ingezet voor wandelexcursies, maar Jabula’s fokker koos daar niet voor. Jabula kostte op dat moment alleen maar geld maar leverde niets op voor de fokker. Er moest dus op een andere manier geld aan hem worden verdiend.

Op een dag verschenen er mensen bij zijn verblijf. Door het vele contact met mensen was Jabula gewend geraakt aan menselijke aanwezigheid en voelde hij geen dreiging. Dit maakte het makkelijk om hem te lokken, te verdoven en mee te nemen naar een zogenaamde leeuwenslachterij. Zijn verzorger schakelde de Zuid-Afrikaanse dierenbescherming in, die besloot een controle uit te voeren. Ze troffen Jabula aan in een veel te klein hok. Helaas is deze praktijk legaal in Zuid-Afrika, waardoor de dierenbescherming weinig anders kon doen dan de situatie vastleggen.

Uiteindelijk werd Jabula afgeschoten en direct gevild. De skeletten van tientallen leeuwen die die dag werden gedood, inclusief die van Jabula, werden geëxporteerd naar Azië. Vermoedelijk zijn ze daar verwerkt tot medicinale wijn, als vervanger van tijgerwijn. In een deel van de traditionele geneeskunde, vooral de traditionele Chinese geneeskunde (TCM), worden lichaamsdelen van wilde dieren gebruikt omdat men er helende krachten aan toedicht.